Mentionsy

Inny Świat
02.02.2026 09:00

#52 Cała prawda o PRL. Rozmowa z Pawłem Dybiczem

Nie zmieścimy całej prawdy o Polsce Ludowej w jednym odcinku podcastu. Ale nie to jest naszym zadaniem, wbrew pozorom. Chodzi raczej o to, że aby przybliżyć się do możliwie pełnej wiedzy i obiektywnego rozumienia PRL, trzeba wyjść poza wąskie propagandowe schematy polityki historycznej i ideologicznych dyskredytacji. Spojrzeć na okres Polski Ludowej w całej jej złożoności. Mamy akurat świetny pretekst do takiej dyskusji, bo właśnie ukazała się po polsku książka Polska Ludowa. Historia prawdziwa pod redakcją Pawła Dybicza. Właśnie z redaktorem tej książki rozmawiam tym razem o państwowości PRL, przemianach gospodarczych, społecznych i kulturowych tego okresu. A także o pamięci III RP na temat swojej poprzedniczki oraz o tym, jak pamiętanie o Polsce Ludowej wpływa na nasze wizje przyszłości.

Paweł Dybicz – publicysta, absolwent Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie studiował historię, dziennikarstwo i nauki polityczne. Dziennikarz „Sztandaru Młodych”, od 1995 w „Przeglądzie Tygodniowym”, a następnie w „Przeglądzie”, gdzie jest I zastępcą redaktora naczelnego. Redaktor wielu książek w tym m.in. trzytomowej serii tekstów Andrzeja Walickiego PRL i skok do neoliberalizmu czy dwóch tomów Andrzeja Werblana Prawda i realizm.

...

➡️ ⁠⁠https://patronite.pl/innyswiat/
WYRÓŻNIENIE!!! WOJCIECH NADGŁOWSKI, ADAM CZECH, KLAUDIA KRUPA, MACIEK GAWEŁ
dziękujemy, że możemy tworzyć ten świat razem!

Nie zapomnij nas zasubskrybować i włączyć przypomnienie na YT
Zajrzyj na bloga Pawła Mościckiego: https://pawelmoscicki.net/

Inny Świat do lajkowania, obserwowania i komentowania:
✔️ ⁠Facebook⁠ https://www.facebook.com/innyswiatpodcast/
✔️⁠ Instagram⁠ https://www.instagram.com/podcast_innyswiat/
✔️⁠ ⁠YouTube⁠ https://www.youtube.com/@Podcast_Inny_Swiat
✔️ Twitter https://twitter.com/inny_swiat



Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 31 wyników dla "III RP"

Po pierwsze, sama idea książki była taka, żeby na PRL spojrzeć z perspektywy III RP, która już ma ponad 35 lat, więc można powiedzieć, że jest to wystarczający dystans, by spróbować na spokojnie spojrzeć.

Na PRL nie można patrzeć, szczególnie w kontekście tego, co pan przed chwilą powiedział, bez porównania z drugą RP.

No to można byłoby powiedzieć, że pewne czynniki są, bo czyż nie jest represją w III RP.

Bo, i tu wracam do początku, głównym przesłaniem naszym było spojrzenie na PRL w sposób całościowy z perspektywy tej i jak również, co też jest ważne, no pewną próbą pokazania III Rzeczpospolitej.

To znaczy jak, co w tej III Rzeczpospolitej się ostało z PRL-u, co odrzucono i tak dalej, ale o tym pewnie będziemy rozmawiać.

Ja myślę, że do tych rzeczy, które można by dorzucić na konto III RP, to jest np.

W następnej kolejności, bo jak pisał Bronisław Łagowski, właśnie według III RP, takiej samoświadomości, która wyznacza gdzieś tam warunki instytucjonalne debaty publicznej w Polsce po 1989 roku, no to myśmy się wzięli jakby trochę z nie wiadomo kątem.

To znaczy była II Rzeczpospolita, była okupacja niemiecka, później zastąpiono niemiecką okupacją sowiecką, ukrywając ją pod hasłem Polska Rzeczpospolita Ludowa i później wybuchła nam III Rzeczpospolita.

Z chwilą powstania III RP, daty tu różne możemy wymieniać,

że III RP wyrosła na bazie prawa, w niewielkim stopniu do konstytucji tak zwanej małej, wypracowanej szczególnie w ostatnim okresie PRL-u.

A jednak III RP nie podniosła ręki na to, co uczyniono wtedy w PRL-u.

I to nie jest tak, że ona była więzieniem i dopiero w III RP ktoś to przemianował na szkołę, tylko to była szkoła, która była szkołą wcześniej, czyli

Przyznawały je również w III Rzeczpospolitej, zachowując w ten sposób jakiś rodzaj w ogóle transmisji wiedzy, pamięci, wykształcenia i tak dalej.

Natomiast wydaje mi się, że to szukanie nieciągłości za wszelką cenę, to rozdzielanie III Rzeczpospolitej od II Rzeczpospolitej, mi się wydaje, ma taki jeszcze jeden nieświadomy akcent, to znaczy...

No trochę to jest też tak, że ponieważ system III RP został zidealizowany na wstępie, to też jak się pojawiają problemy, no to one muszą być z zewnątrz.

Tutaj mam na myśli tekst Andrzeja Karpińskiego, spojrzenie na ziemię odzyskane, które tak naprawdę mam poczucie, w tym tekście to jest spojrzenie w ogóle na osiągnięcia np.

Więc tak, nie będę wracał do II RP, do wojny i tego wszystkiego, z czym PRL, wtedy jeszcze nie PRL, nazwijmy to Polska powojenna, wstępowała.

Udało się zrealizować coś, o czym mówili, postulowali, pisali i uchwalali ludzie jeszcze w II RP.

Tam jest ten szkic profesora Andrzeja Karpińskiego w książce.

Więc profesor Karpiński to co jest tutaj w pewnym sensie, pewien wycinek dał i żeśmy to pokazali.

Profesor Karpiński w wydanych niedawno wspomnieniach przez Przegląd pod tytułem Jak ja to widziałem opisuje, jak doszło do budowy Huty Katowice.

A III RP wybuchła

No ale w przekazie medialnym i nie tylko wygląda na to, że w wyniku ogólnonarodowego powstania antykomunistycznego zrodziła się III RP.

Myślę, że w tym tekście Andrzeja Karpińskiego to brzmiewa najmocniej, kiedy on pokazuje po prostu jak głęboko

Otóż, Panie Pawle, w Krakowie jeszcze żyją ludzie, którzy pamiętają przyjazd ojca Andrzeja Dudy z tekturową walizeczką spod krakowskiej, spod karpackiej wsi na Politechnice.

I tu się kłania porównanie z II RP.

Urząd Cenzury funkcjonował, różne były koleje losu nie tylko wybitnych, ale i mniej wybitnych twórców kultury polskiej z tąże cenzurą, ale to też jest taka kategoryzacja, która sugeruje, że w III Rzeczpospolitej nie ma cenzury na kulturze, co jest kompletną bzdurą, ponieważ kultura pod kapitalizmem, jeżeli nie ma odpowiednich zabezpieczeń, a z tym jest różnie,

Możliwych innych sposobów interpretowania zimnej wojny, obecności Polski w bloku wschodnim itd.

Prezydentów tych mniejszych państw jest tak kierować się państwem i narodem, by one nie ucierpiały.

Ja wiem, że były protesty, były ofiary, ale tu znów wracam do II RP, mniejsze.

Oczekiwania na III wojnę światową.

0:00
0:00