Mentionsy
139. Bestie z głębin, czyli łapiemy ewolucję za płetwę grzbietową
Wiecie, że delfiny miały kiedyś kopyta? A foki wciąż mają łabędzie szyje, tyle, że… trochę ich nie widać. Ale to jeszcze nic przy tym, co działo się przez miliony lat, gdy w oceanach panowały gady. Dzięki dr. Danielowi Tyborowskiemu zaglądamy praoceanom pod fale i patrzymy, jak działały różne mechanizmy ewolucji.
A odcinek jest elementem płatnej współpracy z Wydawnictwem RN, które właśnie wypuściło książkę naszego gościa zatytułowaną “W głębiny. Ewolucyjna podróż morskich gadów i ssaków”. Książkę kupicie na stronie https://wydawnictworn.pl/ w postaci papierowej, jako audiobook i ebook. No i są jeszcze fantastyczne plakaty autorstwa Marcina Ambrozika będące ilustracjami z książki.
*** Przepraszamy za błędy w montażu, które się pojawiły. Już naprawione :)
Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :)
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Szukaj w treści odcinka
Wydawcą tej książki jest wydawnictwo RN, to skrót od Radia Naukowego.
W przypadku ryb to jest płat górny i dolny.
paleogeograficznych kolei losu zwalniały się miejsca w oceanie dla kolejnych grup dużych drapieżników no i jakoś tak wyszło, że zazwyczaj to właśnie te kręgowce żyjące na lądach się przystosowywały wtórnie do życia
Znacznie więcej znamy ryb chociażby roślinożernych albo żywiących się jakimś drobnym planktonem.
no to te formy, które się przystosowywały do życia w wodzie, to były duże zwierzęta, takie powiedzmy po 2-3 metry, podczas gdy w tym samym czasie ryby nie były jakieś spektakularnie duże, może z wyjątkiem rekinów.
No i zwykle jest tak, że te wtórnie wodne czworonogi, one właśnie obejmują nisze tych szczytowych drapieżników.
a walenie mają poziomą, to z punktu widzenia szybkości pływania, zwrotności, jakichś tam wykonywania marnewrów w wodzie, no nie ma to w zasadzie znaczenia, czy to jest ruch pionowy, czy poziomy, jest to obojętne, ważne, że działa, no ale jednak te płaty z tyłu są przydatne, więc w którymś momencie się pojawiły u waleni.
Już nawet te wtórnie wodne wszystkie kręgowce...
No więc tak badacze interpretują, że ten kręgosłup wnika u ichtiozaurów w dolny płat płetwy, żeby dodatkowo trochę obciążyć to zwierzę, żeby ta dolna część ciała była cięższa niż górna, niż grzbietowa, żeby po prostu ten zwierzak miał większy balast.
Ja muszę koniecznie zapytać, a co spowodowało tak spektakularne wymieranie?
Natomiast powiedzmy, że takie warunki bliższe strefom umiarkowanym panowały wtedy w rejonach polarnych.
przetrwała to wymieranie myślę, że całkiem nieźle to są amonity takie no bardzo popularne z kamieniałości charakterystyczne takie z mezozoiku spiralnie zwinięte muszle w kamieniu można znaleźć to są właśnie amonity kuzyni dzisiejszych koamarnic i ośmiornic w triasie była taka grupa amonitów nazywały się ceratyty
typu pokarmu, który stał się popularny dopiero też po Wielkim Wymieraniu, w związku z czym ta elastyczność jest chyba tutaj dosyć istotna w osiągnięciu tego sukcesu po przejściu tego wąskiego gardła.
jurajskie i kredowe, tam nie ma żadnych wariacji, tam nie ma żadnych spektakularnych wynalazków, jeśli idzie o zmianę kształtu.
To wygląda tak bardzo rzeczywiście widowiskowo, dosyć spektakularnie.
To były zwierzęta bardzo popularne w Triasie.
To rzeczywiście taki już wymysł ewolucyjny dosyć spektakularny.
Natomiast w zbiorniku morskim osady się tworzą cały czas praktycznie.
Do tego stopnia ten poziom oceanu był wtedy tak duży, że nawet obszary, które dzisiaj są bardzo oddalone od zbiorników morskich, były płytkimi morzami.
i z górnej kredy w Uzbekistanie są całe odsłonięcia skał morskich, w których występują muszle amonitów, małżów, zęby rekinów i mozazaurów.
Więc nawet w takie wydawać by się mogło odległe od morza obszary wdzierały się te płytkie zbiorniki.
które sprawiają, że to zwierzę jest jakoś tam odporne na jakieś urazy mechaniczne, ale z drugiej strony jest na tyle lekkie, że może osiągać duże rozmiary.
On wygląda trochę jak pancernik, jak pojazd opancerzony i jest naprawdę taki solidny, potężny.
Tak jest, książka jest wydana przez wydawnictwo RN i zarówno sama papierowa książka, jak i e-book i audiobook są dostępne na stronie wydawnictwo rn.pl.
Ostatnie odcinki
-
152. Nauka na czasie: Wir polarny się rozpada, ...
03.02.2026 19:35
-
151. 72 sekundy promu Challenger: 40. rocznica ...
28.01.2026 21:57
-
150. Nauka na czasie: Jak dotarliśmy do Ameryki...
20.01.2026 22:45
-
149. Ciemna, zimna i daleka: jak Polacy upolowa...
13.01.2026 19:38
-
148. Kobieta, która zatruła szpital
06.01.2026 15:54
-
147. Anatomia pierwszej pomocy
30.12.2025 06:00
-
146. Czy Ziemia „wybuchła”, żeby narodził się K...
23.12.2025 18:13
-
145. Gdy Big Pharmie się nie opłaca - prawda o ...
15.12.2025 19:43
-
144. Jak manipulować ludźmi przy pomocy matemat...
09.12.2025 18:05
-
143. Nauka na czasie: Od wilka do jamnika, od ż...
02.12.2025 18:22