Mentionsy

Crazy Nauka
07.10.2025 20:27

135. Nauka, morderstwo i lalki Barbie, czyli trzy kobiety wśród małp

Trzy badaczki, które na zawsze zmieniły to, jak patrzymy na zwierzęta – i na nas samych. Jane Goodall, Dian Fossey i Birutė Galdikas wyruszyły w głąb dżungli, by obserwować szympansy, goryle i orangutany. 
To, co odkryły, wielu ludziom się nie spodobało. Bo pokazało, że nie tylko człowiek tworzy narzędzia, odczuwa emocje, buduje więzi i potrafi współpracować. A to oznacza, że granica między nami a innymi małpami naczelnymi jest znacznie cieńsza, niż wielu chciałoby wierzyć. To był naukowy przewrót. W jego tle pojawiło się morderstwo i wejście badaczek do szerokiej popkultury.

Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Leakey:
https://www.smithsonianmag.com/history/the-old-man-of-olduvai-gorge-69246530/
https://pl.wikipedia.org/wiki/Louis_Leakey
https://www.talkorigins.org/faqs/homs/lleakey.html 

The Trimates:
https://en.wikipedia.org/wiki/The_Trimates
https://www.cbc.ca/natureofthings/features/louis-leakey-selected-three-women-to-study-the-great-apes-they-inspire-youn 

Goodall:
https://www.science.org/content/article/jane-goodall-famed-primatologist-changed-way-we-thought-about-apes 
https://www.nature.com/articles/d41586-025-03209-y
https://www.scientificamerican.com/article/jane-goodall-conservationist-who-transformed-our-understanding-of/
https://magazynpismo.pl/idee/esej/jane-goodall-i-jej-nauczyciel-szympans/
https://en.wikipedia.org/wiki/Jane_Goodall
https://www.bbc.com/news/live/c9qyw2ewl2nt

Dian Fossey:
https://www.nationalgeographic.com/culture/article/dian-fossey-national-geographic-archives
https://en.wikipedia.org/wiki/Dian_Fossey 
https://gorillafund.org/who-we-are/dian-fossey/dian-fossey-bio/ 
https://www.famousscientists.org/dian-fossey-2/ 
https://www.smithsonianmag.com/smithsonian-institution/dian-fosseys-gorilla-skulls-are-scientific-treasures-and-symbol-her-fight-180962564/ 
https://www.nationalgeographic.com/magazine/article/mountain-gorillas-study-dian-fossey-virunga
https://www.youtube.com/watch?v=oh_oDr8vg-Y
https://web.archive.org/web/20200627032228/http://www.bbc.com/earth/story/20151226-the-woman-who-gave-her-life-to-save-the-gorillas
https://web.archive.org/web/20150119112835/http://www.wsj.com/articles/SB1015200880517583680

Galdikas:
https://www.science-delivered.org/blog/2018/6/4/birut-galdika-the-champion-of-orangutans  
https://en.wikipedia.org/wiki/Birut%C4%97_Galdikas 
https://orangutan.org/50-years-in-the-field/ 
https://www.atlasobscura.com/articles/galdikas-orangutan-borneo
https://www.sciencefriday.com/articles/10-questions-for-birute-mary-galdikas-orangutan-expert/ 
https://orangutan.org/our-projects/research/camp-leakey/ 

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 8 wyników dla "Dawid Siwobrody"

Udało jej się zbliżyć do takiego szympansa, którego nazwała Dawidem Siwobrody.

Ciekawe, czy jest taki słynny prymatolog wśród szympansów, Dawid Siwobrody, który zasłynął tym, że rozpoczął badania prowadzone przez szympansy nad ludźmi i oswoił pierwszego człowieka, taką kobitę, co tam przylazło z maszyną do pisania.

No właśnie, ale to, że ten Dawid Siwobrody przede wszystkim

No i okazało się, że z tym siwobrodym jest podobnie, że można z nim nawiązać kontakt.

No ale siwobrody pokazał jej coś więcej, bo jeśli chodzi o zachowania szympansów, no to ona dzięki niemu dokonała odkrycia, które znowuż właśnie zmieniło wszystko.

Bo tenże siwobrody Dawid zatrzymał się przy kopcu termitów i trzymał w pysku, no nie wiem, w ustach źdźbło trawy.

Ze wszystkich szympansów w Gombej najbardziej kochałam Dawida Siwobrodego.

Digit to był jej taki bardzo ulubiony goryl, trochę jak ten... Dawid Siwobrody.

0:00
0:00